СКУПОВИ

 

 

PROSLAVA 160-GODIŠNJICE  VOJVODINE I PATRIJARŠIJE, 1. maja 2008.

Svaki civilizirani narod poštuje i seća se svojih slavnih istorijskih događaja i ličnosti. Zato je inicijativa Naučno-memorijalnog centra „Patrijarh Josif Rajačić“ za obilježavanje 160. godišnjice osnivanja Vojvodine Srpske i Patrijaršije Srpske, te uzvišenja mitropolita Rajačića na patrijaršijsku stolicu, naišla na vrlo širok odjek i veliku podršku crkvenih, pokrajinskih i republičkih struktura, te Srpskog narodnog vijeća u R Hrvatskoj . Proslava rođendana Vojvodine i Patrijaršije odvijala se pod pokroviteljstvom predsjednika Republike Srbije g. Borisa Tadića i preosvećenog episkopa sremsko-karlovačkog gospodina Vasilija. Program se realizirao u jeku predizborne kampanje, pa se njegova istorijska valorizacija, ipak u javnosti, dovodila u vezu sa predizbornom promocijom. U svakom slučaju rođendan Vojvodine proslavljen je dostojanstveno, uz razne duhovne, kulturne i političke priredbe i manifestacije. Tim povodom održan je Parastos u nekadašnjem sabornom hramu u Karlovcima i emitovani su prigodni televizijski programi i novinske reportaže.

Izložba Patrijarh Josif Rajačić

Otvorenju izložbe Muzeja Vojvodine, prisustvovali su brojni uzvanici, predstavnici crkvenog, kulturnog i javnog života Republike, Pokrajine, grada Novog Sada i općine Karlovci, te predstavnici diplomatskog hora i Ruske crkve, kao i potomak lučanske loze patrijarha Rajačića, baron Petar Rajačić s porodicom. Vredni i stručni muzeolozi potrudili su se da pripreme i otvore dve izložbe, jedna u Magistratu koju je pripremio Muzej Vojvodine, a druga u Muzeju u Karlovcima u palati „Ilion“, ranije dvoru porodice barona Rajačića, koju je pripremio Muzej „Grada Novog Sada“. Muzej Vojvodine svojom tematskom izložbom, kakvu samo vrhunski stručnjaci mogu da pripreme, dostojno je prikazao kontinuitet revolucionarnih i razvojnih događanja koja su prethodila „Majskoj skupštini 1848“, te način osnivanja i pripreme Odluka koje su imale dalekosežne istorijske i državotvorne domete. Prikazan je celokupan tok stvaranja Srpske Vojvodovine, kao autonomne krunovine u sastavu Monarhije i njene daljnje sudbine sve do prisajedinjenja matici Srbiji 1918. Posebno je osvetljena ličnost njenog osnivača i  Prvog srpskog patrijarha Josifa Rajačića, ne samo kao duhovnog nego i svetovnog vođe i vojskovođe i vladara u tim vrlo presudnim vremenima, kad se potpisivao „Privremeni upravitelj naroda“. Posebno je istaknut doprinos i njegovih sinovaca auditora Aleksandra i advokata Vojvodine Danila barona Rajačića. Patrijarh Rajačić kao vrlo obrazovana, odlučna i umna ličnost uspeo je na principima legaliteta i legitimiteta da stvori preko Save i Dunava novu državu Srpskog naroda i da se izbori da se njegova crkva ne zove grko-nesjedinjena i šizmatična, nego Srpska pravoslavna crkva, a njegov narod Srbi, a ne Vlasi i Raci kako su ih vekovima pogrdno nazivali. O tome je na dobro posećenom skupu govorio v.d. direktor Muzeja gosp. Jovan Paunović, koji je uz pomoć kustosa i organizatora izložbe g-đe. Suzane Milovanović, lijepom besjedom predstavio program izložbe, koji je prisutne kao iz duboka sna vratio u tada budna vremena XIX vijeka, kada su naši djedovi vraćali ono što je nepravda oduzimala našem vernom, vrednom, slavnom, hrabrom i dostojanstvenom narodu. Oni se nisu borili da drugom otmu, nego da svoje zaštite od  nasrtaja na nacionalne, kulturne i duhovne vrednosti koje im i Car potvrdio. Izložba nije ostavila nikoga ravnodušnim i izazvala je brojne komentare, divljenja i pohvale.

Izložba u baronskom dvoru “Ilion”, danas Muzeju Karlovaca

Pored navede ne izložbe direktor Muzeja Grada Novog Sada hteo je da oživi baronski dvor porodice barona Rajačića “Ilion” u Sremskim Karlovcima, pa je tamo organizovao izložbu i predavanje. Izložbu je otvorio je uz sudjelovanje kustosa Gordane Petković, direktor Milan Paroški, koji je posebno toplo pozdravio potomka patrijarha Rajačića, Petra barona Rajačića i  istakao velike zasluge Patrijarha Josifa Rajačića u stvaranju Vojvodine, nazvavši ga ocem Vojvodine, ali i u afirmaciji srpske duhovnosti kulture i izjednačavanju pravoslavne vere i crkve sa verama i crkvama u Monarhiji. Napomenuo je da je kao velikan toga doba dobio titulu barona-brinjskog sa naslednim redom svojih sinovaca. Izložba je pored eksponata i revolucionarne tematike bila zapažena po vraćanju duha porodice Rajačić u njihov dvor. Gospodin Paroški na delu je pokazao brigu i kompletirao trpezariju, koja je vraćena sa stolovima i vitrinama i ostalim pokućstvom sa Petrovaradina. Takođe obezbedio je za tu izložbu porodične portrete baronske loze barona Josipa Rajačića i sestre mu baronese Marte, koji se nalaze u privatnim zbirkama i galerijama.

Pokušao je da povrati i spavaće sobe i druge predmete, koji se nalaze kod pojedinaca  koji ih poseduju na razne načine.

Kod njega je bila prisutna svest da bi baronski dvor porodice Rajačić mogao imati pored istorijske i turističko-komercijalnu vrijednost, samo onda, kad se u njega vrate predmeti i duh baronske porodice Rajačić i kao takav sa stalnom postavkom predstavi javnosti. Sve drugo je falsifikat istorije, negacija istine i bogohulan posao, kazao je  direktor Paroški.

Sednica Svečane Skupštine Vojvodine u Sremskim Karlovcima

Održana je 5.05.2008. u 19 časova  svečana sednica Skupštine Vojvodine koja zbog nedovoljne pripreme opštinskih organizatora i političkih predizbornih aktivnosti i različitosti nije ostavila utisak kontinuiteta jedinstva i ushićenosti kakvu zaslužuje takav jubilej, ali u svakom slučaju ona je obavila tradicionalni posao čemu je doprineo posebno  istorijskim i konstruktivnim govorom, predsednik Izvršnog veća AP Vojvodine, dr. Bojan Pajtić, koji je s puno pieteta  govorio o patrijarhu Rajačiću kao osnivaču Vojvodine i smelo i odlučno projektovao razvoj i budućnosti Vojvodine i Srbije. Pored muzičkog programa posebnu pažnju i oduševljenje izazvali otkriveni portreti slikara Save Stojkova  patrijarha Rajačića, vojvode Šupljikca, vožda Stratimirovića i dr.

Predsednik Izvršnog veća dr. Bojan Pajtić posle govora sastao se sa potomkom patrijarha Rajačića loze Petrom baronom Rajačićem, koji mu je izložio projekat podizanja spomenika osnivaču Vojvodine Srpske Patrijarhu Rajačiću, a koji je dr. Pajtić podržao. Tom prilikom obećao je pomoć u ostvarivanju ciljeva Naučno-memorijalnog centra „Patrijarh Josif Rajačić“, uz komentar da ćemo se odupret sporadičnim poteškoćama i željama pojedinaca da svetlu istoriju naših pređa zamagle i podvrgnu svojim materijalnim i političkim ciljevima. Potom su zajednički pozirali s vladikom Vasilijem uz portret patrijarha Rajačića, koji je izradio slikar Sava Stojkov i zavetovali se budućnosti da taj čin treba ostvariti i  iskrenio se ponositi s onim što je temelj našeg postojanja i našeg ugleda i snaga našeg duha.

Pored portreta Patrijarha Josifa Rajačića, rad slikara Save Stojkova, poziraju s leva u desno: dr Bojan Pajtić, episkop Vasilije i baron Petar Rajačić

Između ovih slika dela velikog umjetnika Save Stojkova stajala su dela patrijarha Josifa Rajačića i njegovih saradnika, rad o kojem se moglo i može suditi, i bez retoričkih ukrasa priznati odlika osobitih vrlina i zasluga. „Njegovo oko proviđalo je duboko; njegovo srce bilo je srce Srbina patriota: njegova volja bila je gvozdena: njegova je odvažnost bila junačka“ pisao je o Rajačiću njegov savremenik Nikanor Grujić.

Portret Patrijarha Rajačića slikar Sava Stojkov poklonio je i Petru baronu Rajačiću, predsedniku Naučno-memorijalnog centra „Patrijarh Josif Rajačić“, kao pokretaču obnove rodne kuće patrijarha Rajačića u Lučanima kod Brinja u kojoj bi se uredio muzej, koji bi krasio ovaj portret.

Samo veliki ljudi čine velika dela i prepoznaju duh i izazov vremena-odgovorio je umesto hvale poznatom slikaru Stojkovu baron Rajačić.

 Statua patrijarha Rajačića uručena Petru baronu Rajačiću

Predsednik opštine gosp. Milenko Filipović uručio je prelepu bronzanu figuru patrijarha Rajačića baronu Petru Rajačiću u znak zahvalnosti za njegov angažman u okviru Naučno-memorijalnog centra „Patrijarh Josif Rajačić“ i doprinosu proslavi, kao znak sećanja na ovaj Jubilej. Predsednik je ujedno i član ovog Centra pa je preuzeo obavezu da čvršće stane uz naš program  i da ove godine reši pitanje prostora i doprinese otkrivanju spomenika Patrijarhu Rajačiću i da realizuje volju naroda.

Ipak pored svih lepih događanja vredi ponoviti reči govornika Grujića sa Majske skupštine  1848. „Trebalo bi da smo ti prostrli danas najpre staze tvoje cvećem svakojakim, i tebe kao pobednika smrti narodne ovenčali vencem najlepšim, da se po tvojim stazama i po tvojoj ovenčanoj glavi vidi, čije je i kakvo je današnje ovo veselje.“ Te reči nas opominju da je vreme da se patrijarhu Rajačiću i njegovim suborcima i saradnicima divnim narodnim „gorostasima i divovima“ podigne spomenik i da se obnovi rodna kuća Rajačića u Lučanu, da se ne divimo napolju tuđim velikanima i dedovima kao da svojih nismo niti imali.

Predsednik SNV prof.dr. Milorad Pupovac, otpočeo obnovu rodne kuće Patrijarha Rajačića u Lučanu

Ovom činu vaskrsa istine pridružio se i predsjednik Srpskog nacionalnog vijeća Republike Hrvatske, prof. dr. Milorad  Pupovac i uputio pismo porodici Rajačić da dozvoli otpočimanje radova na obnovi patrijarhove rodne kuće i postavi spomen obilježja. Porodica je taj čin dočekala s oduševljenjem i ako ima i kod nas u porodici pojedinaca koji u tome istorijskom, kulturnom, duhovnom i uzvišenom činu gledaju svoj matrerijalni interes i zbog svojih zabluda ne shvataju veličinu tog dela. Ubeđeni smo da ćemo zajedničkim snagama sebi i svetu pokazati da smo dostojni unuci svojih slavnih predaka i da će i druga ministarstva, organi i institucije pružiti pomoć kao što to čini Ministarstvo vera, Crkva i Izvršno veće Vojvodine. Možda će vlasti na svim nivoima, u opštini i šire, okrenuti  novu stranu budućnosti i istinske valorizacije vrednosti i tako svojim delima postati slavni ljudi sadašnjosti i istorije.

Petar, baron Rajačić, primio Rusku delegaciju naučnika

U okviru jubileja proslave 160-godišnjice osnivanja Vojvodine i Patrijaršije organizovana je poseta ruskih naučnika Karlovcima.  (Za koje ih veže duhovna veza sunarodnjaka iz vremena kada je ovdje pre 80 godina bio štab izbeglog carskog generala glavnokomandujućeg Oružanih snaga Juga Rusije, barona Petra Nikolajevića Vrangela). Predsednik Naučno-memorijalnog centra “Patrijarh Josif Rajačić“, Petar baron Rajačić bio im je domaćin. Uz blagoslov episkopa sremskog gosp. Vasilija i uz stručno vođstvo oca Marka Španovića, uvaženi gosti, upoznali su se s istorijom  Karlovačke Mitropolije i duhovnim i kulturnim vrijednostima. Potom su goste u dvoru „Ilion“ vlasništvu Muzeja grada Novog Sada (ranije baronske porodice Rajačić) primili kustos muzeja Gordana Petković i baron Petar Rajačić.

U poseti su bili predstavnici: Federalnog državnog unitarnog poduzeća Sveruskog elektrotehničkog instituta, direktor Filipov V.G. Zamenik gen. dir. Mr. Krupenjin N.V. i dr. Tehničkog univerziteta, vodeći naučni saradnik mr. Borisov P.K., Načelnik Moskovskog instituta energetike Timofejev J. M. I dr. Ministarstva obrazovanja i nauke Ruske Federacije načelnik Vorionjin V.I. i Ruskog centra za međunarodnu naučnu saradnju, zamenik načelnika Zajčikov V.V.

Gomirje, proslavilo 200 g. od monašenja Patrijarha Josifa Rajačića.

Godine 1808. mladi i u Beču obrazovani Ilija Rajačić, stupio je u monaško bratstvo Manastira Gomirje. Dobio je monaško ime Josif, pod kojim će ući na velika vrata istorije srpskog, ali i hrvatskog naroda svog vremena.  Za kratko vreme od godinu dana prošao je 12 crkvenih redova i postao arhimandrit manastira Gomirje. Tako ” jun”, (mlad) a tako pametan- govorili su krajiški oficiri i njemačka oficirska elita. Iguman manastira otac Mihajlo, duša preostaih Srba, vredan, odan i pametan čovek, dostojan naslednik svog prethodnika Ilije. U jutro rano služio je liturgiju i kazivao vernicima o svjetlu duše tadašnjeg monaha i arhimandrita Josifa. Potom je pozdravio i blagoslovio dolazak Petra barona Rajačića, koga je srdačno dočekala konzulica Mira Jegdić, odani poštovalac djela i duha Patrijarha Rajačića. Nakon svečanog prijema i razgovora kod uvaženog igumana, otišli su svi zajedno u prostorije Prosvjete, gde ih je sa okupljenim narodom dočekao predsjednik društva gosp Dušan Roknić.

Tom prilikom uz srdačne pozdrave, on je kazao: “Čast mi je što mogu među nama danas da posebno pozdravim potomka iskonske loze Patrijarha Rajačića, gosp. barona Petra Rajačića, s dobro nam došao u Gomirje, koje još i sada odiše duhom Vašeg pretka”. Potom je nastavio Dragi oče Mihajlo, uvažena gospodo, ponosimo se što su naši preci imali prilike da otvore vrata našeg Manastira mladom i obrazovanom Iliji Rajačiću, čoveku koji je svojim djelom obilježio čitav jedan vjek i udario temelje i našeg današnjeg bivstvovanja. Njegovo djelo nije moguće sakriti i ako je i takvih pokušaja bilo u periodu indoktrinacije. Zato on danas uskrsava u punom sjaju da ga upoznamo i da mu se divimo, duhu, mudrosti, snazi i hrabrosti. Vi znadete da nam se u ta vremena nije dozvoljavalo da imamo svoje ranije velikane, koji su nicali posle Kosovskog boja. Slično je bilo i hrvatskom narodu. Svi nacionalni lideri i velikani bili su zamagljivani i posuti prašinom, kao da nikoga svoga vjekovima nismo imali. To je bila smišljena satanizacija našeg ponosa, vjere, historije, kulture i nacije.  Zato danas i jedni i drugi tragamo za svojom prošlosti i svojim korenima da se prepoznamo, obožimo, uljudimo i izmirimo.   Proganjali su nam elitu, sjekli potomstvo da bi nas doveli do duhovnog i svekolikog ponora do mraka iz kojeg svjetlo tražimo i svjetlu evropsku budućnost želimo. Zamislite samo kakva historijska, duhovana, politička i obrazovana gromada patrijarha Rajačića je čekala da izađe na svetlo dana da vidimo što su u ta vremena on i ban Jelačić radili i stvarali svojim narodima i zajedničkom suživotu. Kako su oni mogli da žive u slozi i razumjevanju bez vjerske i ljudske mržnje. Kako su oni zaklinjali sinove svog naroda da mržnju iskorjenjuju i da ljubav u srca ugrađuju, jer samo tako sreću  mogu uživati. Moraćemo da osvjetlimo ko nas zavadi i kako da razvijamo život dostojan čovjeka uvažavajući različitosti. Želim vas podsjetiti da je patrijarh Rajačić, ličnost koja se kod svih naroda svecem proglašava i naziva, a u mnogim gradovima čak i Vojvodine ulice nema, iako je njegova mudra glava u Carevini srpsku krunovinu-državu osnovala i izjednačila Srbe sa ostalim narodima, a sa Trojednicom savez sačinila. Sjećam se još je 1990. gosp. Pero Budak, kao predsjednik Odbora za postavljanje spomenika banu Jelačiću, kazao da i Rajačiću treba pločom obilježiti kuću. Važno je znati da je Rajačić  na principima legaliteta i legitimiteta osnovao Patrijaršiju u Carevini pod imenom Srpska i uspio da je priznaju sve druge crkve i konfesije u Monarhiji.  Bio je to veliki i omiljen duhovnik. Čovjek koji je poznavao čovjeka, njegove probleme i ciljeve. Zamislite samo kakvo je bilo stanje tada u Dalmaciji koju je Car sabljom preoteo Mlečanima. Obespravljen i osiromašen narod dočekao ga je u za to vreme nezapamćenom broju u Kninu i Šibeniku, ali ga je dočekao i tadašnji guverner Dalmacije Tomašić, Hrvat, da gotovo bratski u slozi pomažu svoj narod. Kako su njih dvojica to mogli? Kako su poznavali muku i probleme i usrećivali narod Dalmacije? Caru to ne bi drago, pa ih je obojicu odatle izmjestio. Mi smo danas manjina u Hrvatskoj, ali okupljamo se i prepoznajemo u novom ruhu i tražimo sve da zajedno živimo i doprinosimo boljitku zajedničke nam države. U tom pravcu vredilo bi obnoviti kuću Patrijarha Rajačića u Lučanu kod Brinja, ali mu i ovdje spomenik podići jer je on bio važan za našu i hrvatsku historiju. Imao je čast ustoličiti bana Jelačića. Bio bi to civilizacijski iskorak i historijska obaveza, kako mi je gospodin baron Rajačić kazao da za to ima razumijevanja Crkva i državni vrh Hrvatske, odnosno da je taj prijedlog podržao predsednik Stipe Mesić.

Neka ovaj naš današnji skup bude početak toplenja tog ledenog brijega  i našae opredjeljenje da što evropskije živimo i razmišljamo.