ЧАСОПИСИ

 
Dvorac “Ilion” Sremski Karlovci  

www.grbovnik.iz.rs

 

   Palata barona Rajačića građena je u prvoj polovini XVIII veka (1836-1848), a današnji izgled dobija 1920. godine. Zgradu je baron Rajačić otkupio od porodice Mioković-Hadži i renovirao je 1856. godine po planu bečkog arhitekte Sideka. Kolska kapija predstavlja poseban objekat na kojem se ispod trouglog timpanona nalazi grb Rajačića. Iznad srednjeg prozora na spratu u središnjem delu piše: “Ilion”. Dvor dvorišnom fasadom prema Železničkoj ulici gleda na nekada prelepi park, koji je danas pretvoren u travnjak. U dvorištu dvorca se nalazi česma Patrijarhovac, posvećena Bogojavljenju, a izgrađena je 1864. godine. Dvor se nalazi u ulici Patrijarha Rajačića. Osnova zgrade je u obliku velikog slova “T” čiji srednji krak nije simetričan i prekratak je u poređanju sa glavnim pravougaonim delom osnove. Fasada u prizemlju ima tri ispada, a srednji deo je krunisan krovom na šest voda i dominira fasadom.Danas je zgrada pretvorena u Gradski muzej Sremskih Karlovaca sa etnološkom zbirkom predmeta, sobom i kuhinjom sa kraja XIX veka. Prilikom obilaska u aprilu 2007. godine muzej je bio u fazi renoviranja. Dvor je spomenik kulture od izuzetnog značaja.

 

 

www.turizambalkana.com

Kliknite na malu fotografiju da bi ste je videli uvećanu,
potrebno je nekoliko trenutaka da bi se učitala velika fotografija.
 

Preuzeto www.dvorci. info,

Baronski dvor u Karlovcima i Industrija građ. materijala “Stražilovo”.

Potomci patrijarhove braće bili su ugledni i vredni ljudi, jedni su ostali na zavičajnom ognjištu i tamo se razvijali, gradili kuće i otvarali trgovine, ugostiteljske objekte, unapređivali poljoprivredu, stočarstvo, pčelarstvo i voćarstvo. Poznati su propizvođači meda, sira i rakije. Poslednji potomak ove loze, koji je ostao čuvati kućni prag i zavičajnost Vlado Rajačić ubijen je 18. maja 1992. kao žrtva terora hrvatskih vlasti-prema pisanju Jutarnjeg lista.  Njegovim potomcima nije nadoknađena imovina niti je počinioc pronađen. Tako je Patrijarhova kuća ostala nemi svedok prohujalih vremena i nevolja koje su zadesile njene žitelje.

Drugi deo loze otišao je u Sremske Karlovce i tamo se razvijali sve do 1947. godine kada umire posledwi potomak Josif-Joca baron Rajačić, a dvor je nacionalizovan kao i industrija građevinskog materijala u kojoj je imao kontrolni paket akcija. Ta industrija je prodata u pretvorbi bez bilo kakvog obeštećenja njegovim naslednicima. Dvor je prenesen u vlasništvo Muzeja Grada Novog Sada, iako je samo jedan manji deo prodat.

Donošenjem PRAVILA akcionarskog društva STRAŽILOVO 28. Juna 1.923. Godine osnovana je današnja Industrija građevinskog materijala STRAŽILOVO, u Sremskim Karlovcima popularno zvana »Ciglana«. Kao osnivači pojavljuju se Josif baron Rajačić, Dr.Stevan Simeonović-Čokić, Aleksandar Dimitrijević-Čakić, Marta Paunović (rođ. baronica Rajačić).  Olga baronica Rajačić, Đorđe Rakić i Vladimir baron Rajačić. Sve do nacionalizacije ove fabrike najveći deo akcija je imala porodica barona Rajačić, a kao akcionari pojavljivalo se još nekoliko osoba od kojih i nekoliko iz Sremskih Karlovaca, ali sa znatno manjim brojem akcija. Tokom vremena postojanja kao akcionarai su se pojavljivali i: Boško Paunović, sin Marte, Nikola Sokolov, Dimitrije Maškević, Ilija Panić, Vinko Petrović, Bogdan Pavlović i Svetozar K.Milošević.

Kao delatnost a.d. STRAŽILOVO utvrđena je proizvodnja više vrsta građevinskog materijala i trgovina istim, ali i proizvodnja kiseonika, vodonika, ugljične kiseline i drugih sličnih gasova, što je tokom dve decenija pre II svetskog rata i bio osnovni proizvod ovog društva[1].

Neposredno po završetku II svetskog rata »Ciglana« je bila jedno kraće vreme zarobljenički logor[2]. U istom su bili smešteni zarobljeni nemački vojnici, koji su bili raspoređeni na rad delimično u  »Ciglani«, a delimično na izgradnji tunela prema Čortanovcima i tu ostali jedno kraće vreme(po sećanju pojedinih sremskokarlovčana –nekoliko godina).

Moglo bi se reći da je ova fabrika, pored toga što je obezbeđivala sigurnu i kvalitetnu egzistenciju zaposlenim sremskokarlovčanima, u posleratnom periodu umnogome doprinosila realizaciji opštinskih funkcija kroz finansiranje raznih opštinskih projekata i obaveza. Ova fabrika je nacionalizovana nakon II svetskog rata.

 



[1] Arhiv Vojvodine u Novom Sadu, Fond Kraljevske banske uprave banovineNovi Sad, VI odeljenje.

[2]Po kazivanju više starijih sremskokarlovčana.